- สมเด็จพระสังฆราช
- สมเด็จพระราชาคณะ หรือ ชั้นสุพรรณปัฎ คือ พระภิกษุที่มีราชทินนามนำหน้าด้วยคำว่า "สมเด็จพระ"
- พระราชาคณะชั้นรอง
- พระราชาคณะชั้นธรรม พระราชาคณะชั้นนี้มักมีคำว่า "ธรรม" นำหน้า
- พระราชาคณะชั้นเทพ พระราชาคณะชั้นนี้มักมีคำว่า "เทพ" นำหน้า
- พระราชาคณะชั้นราช พระราชาคณะชั้นนี้มักมีคำว่า "ราช" นำหน้า
- พระราชาคณะชั้นสามัญ
- พระครูสัญญาบัติ , พระครูชั้นประทวน , พระครูฐานานุกรม
- พระเปรียญตั้งแต่ 3-9
[แก้ไข] คำราชาศัพท์ที่ควรทราบ
พระภิกษุที่เป็นพระราชวงศ์ ใช้ราชาศัพท์ตามลำดับชั้นแห่งพระราชวงศ์ สำหรับสมเด็จพระสังฆราชเจ้า(สมเด็จพระสังฆราชที่เป็นพระราชวงศ์) ใช้ดังนี้-
- คำขึ้นต้น ใช้ว่า ขอประทานกราบทูล (กล่าวพระนามเต็ม)
- สรรพนามแทนผู้พูด ใช้ว่า ข้าพระพุทธเจ้า
- สรรพนามแทนพระองค์ท่าน ใช้ว่า ใต้ฝ่าพระบาท
- คำลงท้าย ใช้ว่า ควรมิควรแล้วแต่จะโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม
- สรรพนามแทนผู้พูด ใช้ว่า ข้าพระพุทธเจ้า
- คำขึ้นต้น ใช้ว่า ขอประทานกราบทูล (กล่าวพระนามเต็ม)
-
- คำขึ้นต้น ใช้ว่า กราบทูล (กล่าวพระนามเต็ม)
- สรรพนามแทนผู้พูด ใช้ว่า เกล้ากระหม่อม (สำหรับชาย), เกล้ากระหม่อมฉัน(สำหรับหญิง)
- สรรพนามแทนพระองค์ท่าน ใช้ว่า ฝ่าพระบาท
- คำลงท้าย ใช้ว่า ควรมิควรแล้วแต่จะโปรด
- สรรพนามแทนผู้พูด ใช้ว่า เกล้ากระหม่อม (สำหรับชาย), เกล้ากระหม่อมฉัน(สำหรับหญิง)
- คำขึ้นต้น ใช้ว่า กราบทูล (กล่าวพระนามเต็ม)
สรรพนามบุรุษที่ 1 ที่พระภิกษุใช้
| คำที่ใช้ | โอกาสที่ใช้ |
| อาตมา | พระภิกษุใช้กับบุคคลธรรมดาที่เป็นผู้ใหญ่หรือมีฐานะตำแหน่งสูงในโอกาสที่ไม่เป็นทางการ |
| อาตมาภาพ | พระภิกษุใช้กับพระราชวงศ์ตั้งแต่หม่อมเจ้าขึ้นไป และใช้ในโอกาสที่เป็นทางการ เช่น การแสดงพระธรรมเทศนา |
| เกล้ากระผม | พระภิกษุใช้กับพระภิกษุที่เป็นอุปัชฌาย์อาจารย์หรือที่ดำรงสมณศักดิ์สูงกว่า |
| ผม,กระผม | พระภิกษุใช้กับพระภิกษุด้วยกันโดยทั่ว ๆ ไป |
สรรพนามบุรุษที่ 2 ที่พระภิกษุใช้
| คำที่ใช้ | โอกาสที่ใช้ |
| มหาบพิตร | พระเจ้าแผ่นดิน |
| บพิตร | พระราชวงค์ |
| คุณโยม | บิดา, มารดา, ญาติผู้ใหญ่หรือผู้ที่อาวุโสสูง |
| คุณ,เธอ | ใช้กับบุคคลทั่วไป |
สรรพนามบุรุษที่ 2 ที่ฆราวาสใช้
| คำที่ใช้ | โอกาสที่ใช้ |
| พระคุณเจ้า | ฆราวาสใช้กับสมเด็จพระราชาคณะ, รองสมเด็จพระราชาคณะ |
| พระคุณท่าน | ฆราวาสใช้กับพระราชาคณะชั้นรองลงมา |
| ท่าน | ใช้กับพระภิกษุทั่วไป |
คำขานรับที่พระภิกษุใช้
| คำที่ใช้ | โอกาสที่ใช้ |
| ขอถวายพระพร | พระราชวงค์ |
| เจริญพร | ฆราวาสทั่วไป |
| ครับ,ขอรับ | ใช้กับพระภิกษุด้วยกัน |
ศัพท์สำหรับพระภิกษุที่พบบ่อย
| คำที่ใช้ | โอกาสที่ใช้ |
| รูป | ลักษณะนามสำหรับพระภิกษุสงฆ์ |
| อาราธนา | ขอเชิญ |
| เจริญพระพุทธมนต์ | สวดมนต์ |
| ภัตตาหาร | อาหาร |
| ประเคน | ยกของ(ด้วยมือ)ให้พระ |
| ฉัน | กิน |
| ถวาย | มอบให้ |
| เครื่องไทยธรรม | ของถวายพระ, ของทำบุญต่าง ๆ |
| อนุโมทนา | ยินดีด้วย |
| อาสนะ, อาสน์สงฆ์ | ที่นั่ง |
| ธรรมาสน์ | ที่แสดงธรรม |
| เสนาสนะ | สถานที่ที่ภิกษุใช้ |
| จำวัด | นอน |
| สรง | อาบน้ำ |
| มรณภาพ | ตาย |
| ปลงผม | โกนผม |
| กุฏิ | เรือนพักในวัด |
| จำพรรษ | อยู่ประจำวัด |
| อุปสมบท | บวช (บวชเป็นพระภิกษุ) |
| บรรพชา | บวช (บวชเป็นสามเณร) |
| ลาสิกขา | สึก |
| คิลานเภสัช | ยารักษาโรค |
| ลิขิต | จดหมาย |
| ครองผ้า | แต่งตัว |
| ถวายอดิเรก | กล่าวบทอวยพรพระมหากษัตริย์ |
| บิณฑบาต | รับของใส่บาตร |
| ปลงอาบัติ | แจ้งความผิดให้ทราบ |
| ปัจจัย | เงิน |
| ทำวัตร | สวดมนต์ |
| เผดียงสงฆ์ | แจ้งให้สงฆ์ทราบ |
| สุผ้า | ซักผ้า, ย้อมผ้า |
| อาพาธ | ป่วย |